Chim hút mật là một trong những giống chim cảnh nhỏ nhắn nhưng lại sở hữu vẻ đẹp rực rỡ khiến không ít người chơi chim say mê ngay từ lần đầu chiêm ngưỡng. Với bộ lông ánh kim lấp lánh dưới nắng cùng giọng hót lảnh lót, loài chim này đã trở thành lựa chọn quen thuộc của những ai yêu thích thú chơi chim cảnh tại gia. Không chỉ dừng lại ở vẻ ngoài bắt mắt, việc tìm hiểu cách nuôi chim hút mật đúng kỹ thuật cùng Chim đẹp còn giúp người nuôi tránh được nhiều sai lầm đáng tiếc trong quá trình chăm sóc.
Chim hút mật là gì? Đặc điểm nhận dạng
Nói một cách đơn giản, đây là nhóm chim thuộc họ Nectariniidae, sinh sống chủ yếu ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó Việt Nam là một trong những khu vực có sự đa dạng loài khá cao. Điểm đặc trưng dễ nhận biết nhất chính là chiếc mỏ dài, cong nhẹ như hình lưỡi liềm, được thiên nhiên “thiết kế” riêng để phù hợp với việc lấy mật hoa – nguồn thức ăn ưa thích của chúng.
Về ngoại hình, con trống thường khoác lên mình bộ lông sặc sỡ với các gam màu xanh lục ánh kim, tím than hoặc đỏ cam nổi bật, trong khi con mái lại có màu sắc trầm hơn, thiên về màu ô liu hoặc xám nhạt nhằm mục đích ngụy trang khi ấp trứng. Kích thước cơ thể của chúng khá khiêm tốn, chỉ dao động từ 9 đến 15cm tùy từng loài, đôi cánh nhỏ nhưng linh hoạt cho phép chúng bay lượn nhanh nhẹn giữa các tán hoa.
Ngoài ra, tập tính bay treo (hovering) gần giống chim ruồi cũng là một nét thú vị mà nhiều người mới tìm hiểu thường nhầm lẫn giữa hai loài này. Tuy nhiên, khác với chim ruồi chỉ phân bố ở châu Mỹ, giống chim hút mật lại có mặt rộng rãi ở châu Á, châu Phi và châu Đại Dương, tạo nên sự phong phú đáng kể về chủng loại.
Các loại chim hút mật phổ biến ở Việt Nam
Khi nhắc đến các loại chim hút mật ở Việt Nam, giới chơi chim thường liệt kê ra một danh sách khá đa dạng bởi điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa của nước ta vô cùng thuận lợi cho sự sinh trưởng của nhóm chim này.
Đầu tiên phải kể đến chim hút mật họng tím (hay còn gọi là hút mật đỏ), đây là loài được ưa chuộng nhất nhờ bộ lông chuyển sắc từ đỏ tươi sang tím than vô cùng ấn tượng ở vùng cổ con trống. Loài này phân bố rộng khắp từ Bắc vào Nam, đặc biệt xuất hiện nhiều ở các khu vườn cây ăn trái và rừng thứ sinh.
Tiếp theo là chim hút mật 5 màu hay còn gọi là chim hút mật bụng vàng, sở hữu điểm nhấn là mảng lông vàng chanh rực rỡ dưới cằm, thường sinh sống ở các vùng đồi núi thấp và trung du. Bên cạnh đó, chim hút mật lưng xanh cũng là cái tên quen thuộc với dân chơi chim miền Nam, nổi bật bởi phần lưng ánh xanh lục pha ánh kim rất bắt mắt dưới ánh sáng mặt trời.
Ngoài ba giống kể trên, còn có thể kể đến hút mật bụng vạch, hút mật đuôi nhọn hay hút mật Nhật Bản – tuy ít phổ biến hơn nhưng vẫn xuất hiện rải rác tại một số tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Hà Giang. Mỗi giống lại mang một nét quyến rũ riêng, tạo nên sự phong phú cho thị trường chim cảnh trong nước và khiến người chơi có nhiều lựa chọn tùy theo sở thích cá nhân.
Chim hút mật ăn gì? Thức ăn tự nhiên và thức ăn nuôi nhốt
Một trong những câu hỏi được quan tâm hàng đầu chính là chim hút mật ăn gì để đảm bảo phát triển khỏe mạnh và giữ được bộ lông óng ả vốn có.
Thức ăn của chim hút mật trong môi trường tự nhiên
Nguồn thức ăn chính của chúng là mật hoa – đúng như tên gọi của loài. Chiếc mỏ dài cong đặc trưng giúp chúng dễ dàng len lỏi vào sâu bên trong đài hoa để hút lấy phần mật ngọt bên trong, đặc biệt ưa thích các loại hoa như hoa chuối, hoa gạo, hoa dâm bụt hay hoa lan.
Tuy nhiên, ít ai biết rằng bên cạnh mật hoa, chúng còn bổ sung thêm nguồn đạm từ côn trùng nhỏ như nhện, rệp, ấu trùng hay các loài sâu bọ mềm. Đây chính là yếu tố then chốt giúp chim có đủ năng lượng cho hoạt động bay lượn liên tục suốt cả ngày.
Nuôi chim hút mật nên cho ăn gì?
Khi được nuôi trong lồng, khẩu phần ăn nên kết hợp giữa cám chuyên dụng dành cho chim hút mật với các loại trái cây tươi như cam, chuối, thanh long, nho hoặc quả trứng cá để bổ sung vitamin và năng lượng. Ngoài ra, có thể cho chim uống một lượng nhỏ nước đường pha loãng. Để đáp ứng nhu cầu đạm, đặc biệt trong giai đoạn thay lông, sinh sản hoặc nuôi chim non, nên bổ sung trứng kiến, sâu hoặc dế nhỏ.
Lưu ý rằng thức ăn tươi cần được thay mới mỗi ngày để đảm bảo vệ sinh và hạn chế ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của chim. Ngay cả nước đường cũng cần được thay mới hàng ngày, tránh để lâu gây lên men hoặc nấm mốc ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa vốn khá nhạy cảm của giống chim này.
Cách nuôi chim hút mật tại nhà
Nắm được cách nuôi chim hút mật bài bản sẽ giúp người mới bắt đầu tiết kiệm được nhiều thời gian, công sức, đồng thời giảm thiểu rủi ro chim bị hao hụt do stress hoặc bệnh tật trong giai đoạn đầu thuần dưỡng.
Lồng nuôi và môi trường phù hợp
Do có kích thước nhỏ và tính cách khá nhút nhát, lồng nuôi lý tưởng nên có chiều cao vừa phải, không gian thoáng đãng nhưng vẫn đảm bảo sự kín đáo cần thiết để chim cảm thấy an toàn. Chất liệu lồng nên chọn loại nan mảnh, khoảng cách vừa phải để tránh chim chui đầu ra ngoài gây thương tích.
Bên trong lồng, nên bố trí thêm vài cành cây nhỏ hoặc cành giả để chim có chỗ đậu tự nhiên, đồng thời đặt cóng nước đường ở vị trí cố định, tránh xê dịch thường xuyên khiến chim khó thích nghi. Vị trí treo lồng cũng cần được cân nhắc kỹ, nên chọn nơi có ánh sáng nhẹ vào buổi sáng, tránh gió lùa trực tiếp và tiếng ồn lớn vì chim rất dễ bị hoảng loạn trước những tác động đột ngột từ môi trường xung quanh.
Nhiệt độ lý tưởng cho loài chim này dao động trong khoảng 24-30 độ C, tương đối phù hợp với khí hậu nhiều vùng miền tại Việt Nam. Vào mùa đông ở miền Bắc, người nuôi cần che chắn lồng cẩn thận vào ban đêm để giữ ấm, tránh để chim bị nhiễm lạnh dẫn đến suy giảm sức đề kháng.
Cách thuần chim bổi
Đối với những chú chim bổi mới bắt từ tự nhiên, giai đoạn thuần dưỡng ban đầu thường là thử thách lớn nhất bởi bản tính hoang dã còn nguyên vẹn. Trong tuần đầu tiên, nên hạn chế tối đa việc lại gần hay tiếp xúc trực tiếp, thay vào đó hãy để chim tự làm quen với không gian lồng mới trong yên tĩnh.
Sau khoảng 5-7 ngày, khi chim bắt đầu chịu ăn uống bình thường, người nuôi có thể từ từ rút ngắn khoảng cách, kết hợp che một phần lồng bằng vải mỏng để tạo cảm giác an toàn, chỉ để hở phần có đặt thức ăn nước uống. Việc trò chuyện nhẹ nhàng hoặc bật những đoạn âm thanh chim hót ở mức độ vừa phải cũng góp phần giúp chim quen dần với sự hiện diện của con người.
Một mẹo nhỏ mà nhiều nghệ nhân lâu năm chia sẻ là nên duy trì giờ giấc cho ăn cố định mỗi ngày, bởi tính kỷ luật trong thói quen sinh hoạt sẽ giúp chim hình thành phản xạ có điều kiện, từ đó rút ngắn đáng kể thời gian thuần hóa. Kiên nhẫn chính là yếu tố quyết định thành công trong giai đoạn này, bởi mỗi cá thể sẽ có tốc độ thích nghi khác nhau, có con chỉ mất vài tuần nhưng cũng có con cần đến vài tháng mới thực sự dạn người.
Kết luận
Nhìn chung, chim hút mật là giống chim cảnh vừa mang giá trị thẩm mỹ cao, vừa đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn từ người nuôi trong suốt quá trình chăm sóc. Từ việc tìm hiểu các loại chim hút mật ở Việt Nam, nắm rõ chế độ dinh dưỡng phù hợp, cho đến áp dụng đúng cách nuôi chim hút mật khoa học, tất cả đều góp phần tạo nên thành công cho những ai đam mê thú chơi này!